06.01.2021 Çarşamba

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUK

Otizm Spektrum Bozukluk Nedir? Otizm Spektrum Bozukluk Belirtileri Nelerdir? Otizm Spektrum Bozukluk Nedeni Nedir? Otizm Spektrum Bozukluk Teşhisi Nasıl Konulur? Otizm Spektrum Bozukluk Yönetimi Nasıl Olmalıdır?




OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUK NEDİR?

Otizm Spektrum Bozukluk; beynin ve sinir sisteminin farklı yapısı ya da işleyişinden kaynaklandığı kabul edilen nörobiyolojik bir bozukluktur. Doğuştan olan ve genellikle 3 yaştan önce ortaya çıkan otizm, kişinin diğer insanlarla iletişim ve etkileşim kurmasında güçlük çektiği, çok geniş tanımlı davranış bozukluğudur.

Çok geniş tanımlı ve spektrum olmasının nedeni her kişide farklı olarak görülmesidir.

Farklı yetenekleri, güçlükleri farklı olarak geçirirler. Farklılıklarının yanı sıra ortak davranışları da görülür. Bu ortak davranışlar:

1.İletişimsel ve Sosyal İşaretler

-Başkasının duygu ve davranışlarını anlamada güçlük çekerler.

-İletişim kurmaları normal bireylerle eş değer değildir.

-Başkalarının jest ve mimiklerini anlamaz, kendileri de kullanamazlar.

-Kendi istek ve ihtiyaçlarını ifade etmekte zorlanırlar.

2.Davranışsal İşaretler

-Kısıtlı ilgi alanları vardır. Önemsediği 1-2 aktivite vardır. Farklı aktivitelere ilgileri yok denecek kadar azdır.

-Tekrarlayıcı davranışları, sözleri vardır.

-Günlük hayatları rutin olarak devam eder ve bu rutinin bozulmasından rahatsız olurlar.

3.Çevresel Uyaranlara Tepkiler

-Parlak ışıklar, gürültü gibi çevresel durumlara beklenenden daha az ya da daha çok tepki gösterirler.

-Uyaranların neden olduğu tepkiler değişebilir.

 

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUK NEDENİ NEDİR?

Otizm spektrum bozukluğun nedeninde neyin yol açtığı halen daha bilinememektedir. Fakat yıllar içinde biriken ipuçları esas nedeni bulmada yardımcı olmaktadır. Otizm erkek çocuklarda kız çocuklarından daha yaygın görülür.

Bu ipuçlarından biri; aile bireylerinin birinde otizm olması çocuğunda otizmli olma ihtimalini yükseltiyor.

Bir diğer ipucu ise; anne babanın yaşı çocuk sahibi olduğunda ne kadar ilerideyse çocuğun otizm olma ihtimali artıyor.

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUK TEŞHİSİ NASIL KONULUR?

Otizm spektrum bozukluk teşhisi konulması için kan testi ya da tarama testleri mevcut değildir. Teşhisin konulması için çocuğun davranışlarından bulguları bulmak zorundayız. Bu teşhisler uzun zaman alır, bir süre gözlem gerekir.

Teşhiste ilk olarak sosyal iletişim ve etkileşimdeki eksikliklere bakılır. Bu eksikler:

-Kişi yaşıtları ile ilişki kurmakta zorlanır.

-İnsanlar arası karşılıklı olarak bir şeyleri yapmazlar. Örneğin selam veren birine selam vermezler bunu bir gereksinim olarak görmezler.

-Jest, mimik, ifade, duygu ve davranışları anlamakta güçlük çekerler.

Teşhisin devamı olarak kısıtlayıcı ve tekrarlayan davranışlara bakılır. Bunlar:

-Sabit ilgi alanları vardır. 1-2 alana oldukça yatkındırlar.

-Rutinlere karşı direnç gösterirler, rutinlerinin bozulmasını istemezler.

-Tekrarlayıcı ses, davranış gibi durumlarda bulunurlar.

Tam teşhis konulması içim davranışların tamamının kişinin erken çocukluk döneminde gözlemlenmiş olması gerekiyor. Çocuğun davranışlarının günlük yaşamını etkiliyor da olması gerekir.

Bu bulgulara; ebeveyne çocuğun günlük ve okul hayatındaki davranışları ile ilgili sorular sorarak, çocukla oyunlar oynayarak, vakit geçirerek ulaşabiliriz.

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUK YÖNETİMİ NASIL OLMALIDIR?

Otizmin kesin bir tedavi yöntemi yoktur. Otizmi yönetim ile en aza indirmemiz gerektiği önemlidir.

Otizm yönetimi kişiden kişiye göre değişiklik gösterir. Bu yüzden bireyselleştirilmiş yönetim planları yapılmalıdır.

Çocuğa ebeveyn ve öğretmenleri tarafından ideal bir ortam oluşturulmalıdır.

 Çocuk öğretmeni ile okulda bu ideal ortam sayesinde etkileşimli oyunlar oynamalı, zihin odaklı olmalı, toplu sınıf aktivitelerinde bulundurulmalıdır.

Çocuğun ebeveynleri tarafından ideal bir ortam oluşturulması için; sözlü olmayan vücut hareketlerini arttırmalı, çocuğun rutinlerinin bozulmamasına dikkat etmeli, çocuğun sevdiği aktivitelerle vakit geçirmesini sağlamalı, aşırı uyaran verdiği durumlara karşı önlem almalı ve çocuğun bu ideal ortam içinde iyi iletişim kurmasını sağlamalıdır.

Selvi KARADAŞ



Benzer İçerikler