15.07.2021 Perşembe

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK (OKB)

Obsesif Kompulsif Bozukluk, obsesyon adı verilen mantık dışı ve takıntılı düşünceler ile kompulsiyon adı verilen yineleyici davranışlardan oluşan ruhsal bir hastalıktır. Obsesif Kompulsif Bozukluğa sahip kişiler kontrol edemediği dürtü ve düşüncelerini saplantı halinde yaşarlar. Bu durum kişilerin günlük hayatını ve yaşamsal aktivitelerini son derece olumsuz etkiler.




 

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK 

Obsesif Kompulsif Bozukluk, obsesyon adı verilen mantık dışı ve takıntılı düşünceler ile kompulsiyon adı verilen yineleyici davranışlardan oluşan ruhsal bir hastalıktır. Obsesif Kompulsif Bozukluğa sahip kişiler kontrol edemediği dürtü ve düşüncelerini saplantı halinde yaşarlar. Bu durum kişilerin günlük hayatını ve yaşamsal aktivitelerini son derece olumsuz etkiler. OKB genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlar ancak yetişkinlik döneminde de yoğun stresli olaylar, büyük yaşam değişiklikleri ya da travma sonucu ortaya çıkabilir. Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü'ne göre nüfusun yaklaşık yüzde 2'si Obsesif Kompulsif Bozukluğuna sahiptir.

Obsesyon: Kişinin zihninden uzaklaştıramadığı, ona zarar veren, mantık dışı, takıntılı düşünce ve dürtülerdir. Yoğun sıkıntı, huzursuzluk ve anksiyeteye neden olabilir.

Kompulsiyon: Obsesyonun neden olduğu sıkıntıyı azaltmak ya da ortadan kaldırmak için yapılan davranış ve zihinsel eylemlerdir.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK BELİRTİLERİ

Obsesif Kompulsif Bozukluğun başlıca belirtileri şunlardır: Aşırı kontrolcülük ve kuşku, simetri ve düzen takıntısı, başkasına zarar vermekten korkma, başkasının eşyalarına dokunmaktan korkma, mikrop ve pislikten korkma, sürekli el yıkama, kapıyı kilitlediğinden emin olmak için defalarca kontrol etme, gereksiz eşyaları biriktirme, huzursuzluğunu azaltmak için belirli sayıları ve kelimeleri tekrarlama…

OBSESYON TÜRLERİ

Saldırganlık Obsesyonları: Saldırganlık obsesyonu olan kişiler sevdikleri kişilerin yanındayken bıçak, makas, kesici alet taşımaktan korkarlar çünkü onlara zarar verebileceklerini düşünürler. Bazı hastalar ise kendilerine zarar vermekten korkarlar.

Bulaşma Obsesyonları: İnsanlarla yakın temastan kaçınırlar ve başkalarının eşyalarına dokunmazlar. Tuvalete gittiğinde üzerine idrar sıçramış olabileceğini ya da başkasının eşyasında dokunduğunda ellerinin pislendiğini düşünebilirler. Bulaşma obsesyonu olan bir kişinin kirlenme korkusu vardır.

Kuşku Obsesyonları: Bir eylemin yapıldığından emin olmama durumudur. Kuşku obsesyonu olan kişi defalarca kontrol etse de ütüyü fişten çekip çekmediğinden, ocağı söndürüp söndürmediğinden emin olamaz.

Cinsel Obsesyonlar: Kişi için utanç verici ve kabul edilemez nitelikte olan cinsel ilişki düşünceleridir.  Kişi çocuklarıyla, kardeşiyle veya ebeveyniyle cinsel ilişkiye girdiği düşüncelerine sahip olabilir.

Düzen ve Simetri Obsesyonu: Kişi nesnelerin belirli bir düzen içerisinde simetrik olmasını ister.

Dinsel Obsesyonlar: Dindar bir kişinin günahkar nitelikte düşüncelerinin olmasından korkması.

KOMPULSİYON TÜRLERİ

Kompulsiyonlar obsesyonlara tepki olarak ortaya çıkar. Sıkıntıyı gidermek ya da ortadan kaldırmak için yapılırlar fakat gerçekçi çözüm değillerdir. Anksiyeteyi ve sıkıntıyı azaltma amacıyla kişinin 4 kere elini yıkaması, otomobil plakalarını sayması, belirli bir nesneye 7 kez dokunması gibi eylemler kompulsiyona örnek olarak gösterilebilir.

Temizlik Kompulsiyonları: Kişi kendisini, eşyalarını veya evini temiz hissetmek için defalarca el yıkama, saatlerce çamaşır yıkama gibi aşırıya kaçan davranışlar sergiler.

Kontrol Etme Kompulsiyonları: Kişinin güvenliğini sağlamak amacıyla yaptığı davranışlardır. Kapıyı kilitleyip kilitlemediğini ya da ütünün fişini çıkartıp çıkartmadığını defalarca kontrol etmesi kontrol etme kompulsiyonlarına örnek olarak gösterilebilir.

Düzenleme Kompulsiyonları: Kişi nesnelerin simetrik olup olmadığını sürekli kontrol eder, bu kişiye rahatlık hissi verir.

Dokunma Kompulsiyonları: Kişi kendisini belirli bir nesneye dokunmak zorundaymış gibi hisseder.

Biriktirme Kompulsiyonları: Kişinin ihtiyacı olmadığı halde sürekli bir şeyler alması veya ihtiyacı olmadığı nesneleri çöpe atamayıp biriktirmesi.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUĞUN NEDENLERİ

Obsesif Kompulsif Bozukluk biyolojik faktörlerden ya da çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyim ve travmalar gibi çevresel faktörlerden kaynaklanabilir.

Biyolojik Faktörler: Beynin bazı bölgelerindeki aşırı aktivite ve serotonin seviyesindeki dengesizlikler OKB’ye neden olur. Aynı zamanda OKB’de bazal ganglion da önemli bir rol oynamaktadır. Bazal ganglion istenmeyen düşüncelerin durdurulmasını sağlar ve obsesyonları azaltır. OKB’de bazal ganglionun dengesizliğinden kaynaklanıyor olabilir.

Çevresel Faktörler: Çocukluk travmaları, ebeveynlerin yanlış tutumları, obsesif kompulsif bozukluktan muzdarip olan ebeveynlere sahip olma, yoğun stresli durumlar ve yaşam değişiklikleri, taciz, sevilen birinin kaybı gibi durumlar OKB’ye neden olabilir.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUĞUN TEDAVİSİ

Obsesif Kompulsif Bozukluğu’nun tedavisinde psikoterapi ve ilaç yöntemi kullanılır. Bazı vakalarda bu iki yöntem birlikte kullanılmaktadır.

İlaç Tedavisi: Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI) en etkili sonuç veren ilaçtır.

Davranışsal Terapi: Obsesif Kompulsif Bozukluğun tedavisinde bilişsel davranışçı psikoterapi yöntemi başarılı sonuçlar verir. Maruziyet ve Tepki Önleme gibi teknikler kullanılır. Kişi güvenli bir şekilde korkulan uyarana maruz bırakılır ve ardından tepki önleme gerçekleştirilir. Terapide kişinin korkularıyla ve kaygılarıyla yüzleşmesi bu sayede anksiyetenin azaltılması amaçlanır. 

Oya ÇATAK



Benzer İçerikler